Jakie badania na raka płuca są potrzebne, aby potwierdzić lub wykluczyć chorobę? Samo RTG nie wystarcza, tomografia nie daje ostatecznego rozpoznania, a marker z krwi nie zastępuje biopsji. Diagnostyka jest procesem – zaczyna się od wywiadu i obrazowania, następnie prowadzi do pobrania materiału, określenia typu nowotworu, jego zaawansowania oraz cech ważnych dla leczenia.
Diagnostyka zaczyna się od rozmowy o objawach, paleniu tytoniu, narażeniu zawodowym i wcześniejszych chorobach płuc. Następnie lekarz bada pacjenta i dobiera obrazowanie.
Wyjaśnienia wymagają utrzymujący się lub zmieniający kaszel, krwioplucie, duszność, ból w klatce piersiowej, nawracające zapalenia płuc, chrypka i spadek masy ciała. Objawy te nie są swoiste dla raka.
To, jakie badania na raka płuca zleci lekarz, zależy od sytuacji. Najczęściej ścieżka obejmuje RTG lub bezpośrednio tomografię komputerową, a przy podejrzanej zmianie – pobranie materiału. Badania krwi oceniają stan ogólny, niedokrwistość, funkcję nerek i wątroby, ale same nie rozpoznają raka płuca.
W odpowiedzi na pytanie o to, jak wykryć raka płuca, badania obrazowe są pierwszym etapem, lecz mają różne możliwości.
RTG tworzy dwuwymiarowy obraz klatki piersiowej.
Tomografia komputerowa pokazuje cienkie warstwy i pozwala dokładniej ocenić wielkość, położenie oraz charakter zmiany, a także węzły chłonne i inne struktury.
Po znalezieniu guzka ocenia się jego średnicę, brzegi, gęstość i tempo wzrostu. Nie każda zmiana jest nowotworem – może pozostać po infekcji lub mieć łagodny charakter.
Dalszym krokiem może być kontrolna tomografia, PET-TK albo biopsja. Nie ma jednej zasady dla każdego guzka.
Czy RTG wykryje raka płuca? Może pokazać nieprawidłową masę, niedodmę, płyn w jamie opłucnej lub poszerzenie struktur śródpiersia. Bywa pierwszym badaniem przy kaszlu, bólu w klatce piersiowej lub infekcjach.
Prawidłowe RTG nie wyklucza jednak nowotworu. Małe zmiany mogą być niewidoczne, a guz może nakładać się na serce, żebra, przeponę lub inne struktury. Dlatego przy utrzymujących się niepokojących objawach albo wysokim ryzyku lekarz może skierować na tomografię mimo prawidłowego zdjęcia.
Nieprawidłowy wynik RTG również nie jest rozpoznaniem raka i zwykle wymaga tomografii.
Pytanie to wymaga rozróżnienia wykrycia zmiany od potwierdzenia nowotworu. TK jest znacznie dokładniejsza od RTG i może uwidocznić małe guzki, naciekanie sąsiednich struktur, powiększone węzły chłonne oraz część przerzutów. Nie potrafi jednak z pełną pewnością określić, czy każda widoczna zmiana jest złośliwa.
Tomografia diagnostyczna bywa wykonywana z kontrastem, który ułatwia ocenę śródpiersia i węzłów. Przed badaniem trzeba zgłosić choroby nerek i wcześniejsze reakcje na kontrast.
Niskodawkowa tomografia komputerowa, czyli NDTK lub LDCT, wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania i służy przede wszystkim badaniom przesiewowym osób bez objawów, ale obciążonych wysokim ryzykiem związanym z paleniem. Nie jest tym samym co pełna diagnostyczna tomografia wykonywana u osoby z podejrzeniem choroby.
Diagnostyka raka płuca krok po kroku prowadzi do pobrania materiału, ponieważ to badanie patomorfologiczne potwierdza rozpoznanie. Metoda biopsji zależy od położenia guza i węzłów chłonnych oraz od stanu pacjenta.
Bronchoskopia pozwala obejrzeć drogi oddechowe i pobrać materiał. EBUS umożliwia nakłucie zmian i węzłów przy oskrzelach. Guz obwodowy można biopsjować igłą przez ścianę klatki piersiowej pod kontrolą TK.
Patomorfolog potwierdza obecność nowotworu i określa jego typ. Niewystarczający materiał może wymagać ponownej biopsji. Biopsja płynna nie zastępuje badania tkanki w każdej sytuacji.
Po potwierdzeniu nowotworu trzeba ustalić jego stadium – wielkość guza, zajęcie węzłów chłonnych i obecność przerzutów. Od tego zależy możliwość operacji, radioterapii i leczenia systemowego.
W zależności od rozpoznania wykonuje się TK, PET-TK, rezonans mózgu lub inne badania. Zwiększony wychwyt w PET-TK może też wynikać ze stanu zapalnego.
Morfologia, parametry narządowe, EKG i spirometria pomagają ocenić bezpieczeństwo leczenia.
W niedrobnokomórkowym raku płuca materiał może zostać poddany badaniom molekularnym i immunohistochemicznym. Poszukuje się zmian, które pozwalają dobrać terapię ukierunkowaną lub ocenić prawdopodobieństwo korzyści z immunoterapii. Zakres zależy od podtypu raka, stadium, jakości próbki i aktualnych standardów.
Analizowane mogą być między innymi zmiany w genach EGFR, ALK i ROS1 oraz ekspresja PD-L1. W praktyce stosuje się coraz szersze panele, dlatego lista nie jest zamknięta. Wynik powinien zostać oceniony przed rozpoczęciem leczenia, jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala.
Badanie molekularne guza nie jest tym samym co test dziedzicznego ryzyka. Większość wykrytych zmian dotyczy wyłącznie komórek nowotworowych i nie jest przekazywana dzieciom.
Badanie przesiewowe wykonuje się u osoby bez objawów, aby wykryć chorobę na wczesnym etapie. W przypadku raka płuca metodą o potwierdzonej skuteczności w grupach wysokiego ryzyka jest niskodawkowa tomografia komputerowa. RTG nie jest zalecaną metodą przesiewową, ponieważ nie zmniejszyło umieralności w takim stopniu jak LDCT.
Diagnostyka objawów to inna sytuacja. Osoba z krwiopluciem, nasilającym się kaszlem lub dusznością nie powinna czekać na program przesiewowy, lecz zgłosić się do lekarza. Wtedy zakres obrazowania dobiera się do objawów i może być potrzebna standardowa tomografia z kontrastem.
Przesiew może prowadzić do wyników fałszywie dodatnich i przypadkowych znalezisk, dlatego wymaga właściwej kwalifikacji.
Wynik tomografii należy omawiać z lekarzem, a nie interpretować wyłącznie na podstawie słów „guzek” lub „zmiana”. Ważne są rozmiar, wygląd, porównanie ze starszymi badaniami i indywidualne ryzyko. Dalszym krokiem może być obserwacja, PET-TK, bronchoskopia, biopsja przezklatkowa albo konsultacja torakochirurgiczna.
Po rozpoznaniu pacjent może zapytać o dostępne badania kliniczne. Udział w programie zawsze zależy od kryteriów protokołu.
FutureMeds prezentuje również badanie kliniczne dla chorych na przerzutowego lub zaawansowanego raka piersi. Kwalifikacja wymaga dokładnych wyników histopatologicznych i obrazowych.
Zależnie od objawów i ryzyka lekarz może rozpocząć od RTG lub skierować bezpośrednio na tomografię. Przy podejrzanej zmianie konieczne jest pobranie materiału do badania patomorfologicznego.
Może wykryć część zmian, ale mały guz może być niewidoczny lub zasłonięty przez inne struktury. Prawidłowe RTG nie wyklucza raka przy utrzymujących się objawach.
Obejmuje wywiad, badanie lekarskie, obrazowanie, biopsję, rozpoznanie patomorfologiczne, ocenę stadium oraz – w odpowiednich przypadkach – badania molekularne.
Nie są samodzielnym testem diagnostycznym ani przesiewowym. Badania krwi pomagają ocenić stan pacjenta, ale nie zastępują tomografii i biopsji.
Poznaj nowe możliwości leczenia raka niedrobnokomórkowego płuca w ramach badań klinicznych w Centrum Medycznym FutureMeds.
Skorzystaj z wyszukiwarki poniżej, aby sprawdzić aktualną ofertę oraz kryteria kwalifikacji na poszczególne badania i konsultacje.
Dowiedz się więcejWięcej informacji
