Nieleczona cukrzyca typu 2 może przez długi czas nie powodować wyraźnych dolegliwości, ale utrzymująca się hiperglikemia stopniowo zwiększa ryzyko uszkodzenia naczyń, nerek, siatkówki i nerwów oraz chorób sercowo-naczyniowych. Nie oznacza to, że u każdej osoby rozwiną się wszystkie powikłania. Ryzyko zależy m.in. od czasu trwania choroby, poziomu glikemii, ciśnienia tętniczego, lipidów, palenia tytoniu i innych czynników zdrowotnych.
Najważniejsze informacje:
W cukrzycy typu 2 organizm ma trudność z prawidłową regulacją stężenia glukozy. Jeśli choroba pozostaje nierozpoznana, nie jest leczona albo pomimo leczenia glikemia przez długi czas utrzymuje się powyżej indywidualnego celu, dochodzi do przewlekłej ekspozycji tkanek na hiperglikemię.
Z czasem może to wpływać na ściany naczyń krwionośnych i układ nerwowy. W praktyce powikłania dzieli się często na mikroangiopatyczne, dotyczące przede wszystkim małych naczyń, oraz makronaczyniowe, związane z większymi naczyniami i układem sercowo-naczyniowym.
Do pierwszej grupy należą m.in. retinopatia cukrzycowa, choroba nerek i neuropatia. W drugiej istotne miejsce zajmują choroba wieńcowa, zawał serca, udar mózgu i choroba tętnic obwodowych. Cukrzyca może również wpływać na gojenie ran, zdrowie jamy ustnej, funkcjonowanie układu pokarmowego, pęcherza i funkcje seksualne.
Powikłania cukrzycy nie pojawiają się według jednego schematu i nie są nieuniknione - dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie nie tylko glikemii, ale całego ryzyka zdrowotnego.
Jedną z najważniejszych odpowiedzi na pytanie, czym grozi cukrzyca, jest zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Cukrzyca często współistnieje z nadciśnieniem, zaburzeniami lipidowymi, otyłością i przewlekłą chorobą nerek. Czynniki te mogą wzajemnie zwiększać ryzyko miażdżycy i jej następstw.
U osób z cukrzycą większe znaczenie kliniczne mają m.in. choroba wieńcowa, zawał serca, udar mózgu, niewydolność serca oraz choroba tętnic obwodowych. Z tego powodu współczesna opieka diabetologiczna nie ogranicza się do obniżania glukozy. Ocenia się również ciśnienie tętnicze, profil lipidowy, funkcję nerek, masę ciała i obecność innych czynników ryzyka.
Nerki należą do narządów szczególnie narażonych na przewlekłe działanie zaburzeń metabolicznych związanych z cukrzycą. Choroba nerek może początkowo nie powodować charakterystycznych objawów. Jednym z pierwszych sygnałów może być zwiększone wydalanie albuminy z moczem, zanim dojdzie do wyraźnego spadku filtracji.
Dlatego u osób z cukrzycą typu 2 zaleca się co najmniej raz w roku ocenę funkcji nerek za pomocą eGFR oraz wskaźnika albumina/kreatynina w moczu - UACR. W przypadku już rozpoznanej przewlekłej choroby nerek kontrole wykonuje się częściej, zależnie od jej zaawansowania.
Postępująca przewlekła choroba nerek może prowadzić do znacznego pogorszenia ich funkcji, a w najbardziej zaawansowanym stadium do niewydolności wymagającej leczenia nerkozastępczego. Obecność choroby nerek wiąże się również z większym ryzykiem sercowo-naczyniowym.
Brak bólu lub innych dolegliwości ze strony nerek nie wyklucza ich uszkodzenia - dlatego badania kontrolne mają znaczenie także wtedy, gdy pacjent czuje się dobrze.
Przewlekła hiperglikemia może uszkadzać drobne naczynia siatkówki. Retinopatia cukrzycowa może przez pewien czas przebiegać bez zauważalnego pogorszenia wzroku, a później prowadzić do zmian zagrażających widzeniu. Ryzyko jest związane m.in. z czasem trwania cukrzycy i długotrwałą hiperglikemią.
Cukrzyca może również prowadzić do neuropatii. Najczęściej kojarzy się ją z drętwieniem, pieczeniem, bólem lub zaburzeniami czucia w stopach, ale część przypadków neuropatii obwodowej jest początkowo bezobjawowa. Zaburzenia czucia mogą sprawić, że niewielki uraz lub otarcie pozostaną niezauważone. Jeśli jednocześnie występują zaburzenia ukrwienia i gorsze gojenie, rośnie ryzyko owrzodzeń i infekcji.
Neuropatia autonomiczna może dotyczyć także innych układów. Możliwe są m.in. zaburzenia opróżniania żołądka, problemy z pęcherzem, spadki ciśnienia przy zmianie pozycji oraz zaburzenia funkcji seksualnych. Nie każda taka dolegliwość u osoby z cukrzycą wynika jednak z neuropatii - konieczna jest odpowiednia diagnostyka.
Większość powikłań cukrzycy typu 2 rozwija się przewlekle, ale bardzo wysoka glikemia może prowadzić także do stanów nagłych. Jednym z nich jest hiperglikemiczny stan hiperosmolarny, któremu mogą towarzyszyć znaczne odwodnienie, nasilone pragnienie, częste oddawanie moczu, osłabienie oraz zaburzenia świadomości.
Cukrzycowa kwasica ketonowa jest częściej kojarzona z cukrzycą typu 1, ale może wystąpić również w cukrzycy typu 2, szczególnie w określonych sytuacjach klinicznych. Zarówno kwasica ketonowa, jak i stan hiperosmolarny są poważnymi stanami wymagającymi pilnej pomocy medycznej.
Nasilone wymioty, znaczne odwodnienie, zaburzenia świadomości, nietypowo głęboki oddech lub szybko pogarszający się stan ogólny u osoby z wysoką glikemią wymagają pilnej oceny medycznej.
Cukrzyca typu 2 może rozwijać się stopniowo i przez długi czas nie powodować objawów, które skłoniłyby pacjenta do konsultacji. Jednocześnie część zmian naczyniowych, nerkowych, ocznych i neurologicznych może rozwijać się jeszcze zanim choroba zostanie rozpoznana.
To jeden z powodów, dla których po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 od początku ocenia się nie tylko glikemię. Aktualne zalecenia obejmują m.in. kontrolę nerek, ocenę neuropatii i stóp oraz diagnostykę okulistyczną.
Nie należy przy tym rozumieć określenia "nieleczona cukrzyca" wyłącznie jako całkowitego braku leków. Leczenie cukrzycy obejmuje także żywienie, aktywność fizyczną, kontrolę masy ciała, monitorowanie glikemii oraz postępowanie dotyczące ciśnienia, lipidów i innych czynników ryzyka. Zakres terapii jest dobierany indywidualnie.
W FutureMeds realizujemy projekty badań klinicznych w obszarze diabetologii, w tym dotyczące wybranych osób z cukrzycą typu 2. Podczas kwalifikacji do konkretnego projektu możemy analizować m.in. kontrolę glikemii, dotychczasowe leczenie, masę ciała, funkcję nerek i wątroby oraz występowanie innych chorób.
W jednym z obecnie prezentowanych projektów dotyczących cukrzycy typu 2 wykonywane są m.in. HbA1c, lipidogram, kreatynina, próby wątrobowe i UACR. Są to procedury konkretnego programu i nie oznacza to, że identyczny zestaw obowiązuje w każdym badaniu klinicznym.
Samo rozpoznanie cukrzycy typu 2 ani trudności w jej kontroli nie gwarantują możliwości udziału w badaniu klinicznym - o kwalifikacji decydują wszystkie kryteria określone w protokole.
Nie można przewidzieć, jakie powikłania wystąpią u konkretnej osoby. Ryzyko wzrasta m.in. przy długotrwałej hiperglikemii i współistnieniu innych czynników ryzyka. Odpowiednie leczenie i regularna kontrola mogą zmniejszać lub opóźniać rozwój wielu powikłań.
Cukrzyca może prowadzić do albuminurii i stopniowego pogarszania filtracji nerkowej, a następnie przewlekłej choroby nerek. Dlatego u osób z cukrzycą typu 2 monitoruje się UACR i eGFR.
Tak. Jednym z przewlekłych powikłań jest retinopatia cukrzycowa. Ponieważ jej początkowe etapy mogą nie powodować wyraźnych objawów, ważne są regularne badania okulistyczne.
Może być jednym z jej objawów, ale podobne dolegliwości mają również inne przyczyny. Neuropatia cukrzycowa wymaga oceny medycznej i nie powinna być rozpoznawana wyłącznie na podstawie pojedynczego objawu.
Nie. Część powikłań może przez długi czas rozwijać się bezobjawowo. Dlatego w cukrzycy typu 2 znaczenie mają regularne badania kontrolne nawet wtedy, gdy pacjent czuje się dobrze.
Nieleczona cukrzyca typu 2 może z czasem zwiększać ryzyko uszkodzenia naczyń, nerek, oczu i nerwów oraz chorób sercowo-naczyniowych, dlatego w odpowiedzi na pytanie, czym grozi cukrzyca, równie ważne jak znajomość powikłań jest ich regularne monitorowanie i ograniczanie modyfikowalnych czynników ryzyka.


Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji lekarskiej celem poznania szczegółów dot. badania klinicznego
Skorzystaj z wyszukiwarki poniżej, aby sprawdzić aktualną ofertę oraz kryteria kwalifikacji na poszczególne badania i konsultacje.
Dowiedz się więcejWięcej informacji