Pierwsze objawy raka nie tworzą jednego charakterystycznego zestawu i często przypominają dolegliwości występujące w znacznie częstszych, nienowotworowych chorobach. Nowy guzek, nietypowe krwawienie, niezamierzona utrata masy ciała, przewlekły kaszel czy zmiana rytmu wypróżnień mogą wymagać diagnostyki, ale żaden z tych objawów sam w sobie nie oznacza raka. Ważne jest przede wszystkim to, czy zmiana jest nowa, niewyjaśniona, utrzymuje się lub narasta.
Najważniejsze informacje:
Nowotwory mogą rozwijać się w różnych narządach, dlatego objawy zależą od miejsca powstania i stopnia zaawansowania. Część przez pewien czas nie wywołuje dolegliwości, inne powodują objawy miejscowe, np. krwawienie lub zmianę skórną.
NCI wskazuje, że możliwe objawy raka obejmują m.in. nowe guzki lub obrzęki, niewyjaśnione krwawienie, zmiany rytmu wypróżnień i oddawania moczu, uporczywy kaszel lub chrypkę, trudności w połykaniu, niewyjaśnioną utratę masy ciała, nasilone zmęczenie oraz zmiany skórne. Te same dolegliwości znacznie częściej mogą jednak wynikać z innych problemów zdrowotnych.
Brak bólu nie wyklucza nowotworu - wiele nowotworów nie boli we wczesnym okresie.
Nie istnieje objaw występujący we wszystkich nowotworach. W praktyce znaczenie mają zmiany odbiegające od dotychczasowego funkcjonowania organizmu.
Przykładowo rak płuca może przebiegać początkowo bez objawów, a później powodować m.in. utrzymujący się kaszel, duszność lub krwioplucie. W raku jelita grubego możliwe są natomiast m.in. krew w stolcu i zmiana rytmu wypróżnień. Objawy te nie są swoiste dla raka.
Konsultacji wymaga szczególnie dolegliwość, która jest nowa, nie ma oczywistego wyjaśnienia, nie ustępuje, powraca lub stopniowo się nasila.
Do objawów, których nie warto ignorować, należą:
Większość takich dolegliwości nie okaże się nowotworem, ale ich utrzymywanie się uzasadnia ustalenie przyczyny.
Niepokojące objawy nowotworowe nie są diagnozą - są wskazaniem do sprawdzenia, skąd wynika dana zmiana.
Pytanie, jak rozpoznać, że ma się raka, ma jedną bezpieczną odpowiedź - nie można zrobić tego na podstawie samych objawów. Nawet niepokojąca dolegliwość może mieć kilka możliwych przyczyn.
Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu i badania lekarskiego. Dalsze postępowanie zależy od objawu i może obejmować badania krwi, USG, RTG, tomografię, rezonans, badanie endoskopowe lub inne procedury. W wielu nowotworach potwierdzenie rozpoznania wymaga oceny materiału pobranego podczas biopsji lub zabiegu.
Nie istnieje jeden uniwersalny test z krwi pozwalający samodzielnie potwierdzić lub wykluczyć wszystkie nowotwory.
Fraza „jakie mieliście pierwsze objawy raka” często pojawia się w wyszukiwarkach i na forach. Relacje innych pacjentów pokazują, że przebieg choroby bywa różny, ale nie powinny być narzędziem diagnostycznym.
Jedna osoba może zauważyć guzek, inna krwawienie, przewlekły kaszel lub utratę masy ciała, a kolejna nie mieć zauważalnych objawów przed wykryciem choroby. Identyczny symptom może natomiast wystąpić w chorobie łagodnej.
Porównywanie własnych dolegliwości z historią innej osoby może niepotrzebnie nasilić lęk albo dać fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
Bardziej użyteczne jest zanotowanie, kiedy objaw się pojawił i jak się zmienia.
Wczesne wykrywanie raka obejmuje dwa różne działania - diagnostykę osób mających objawy oraz badania przesiewowe osób bez objawów. WHO wyraźnie rozdziela te sytuacje. Screening służy wykrywaniu wybranych nowotworów przed wystąpieniem dolegliwości, natomiast wczesna diagnostyka dotyczy możliwie szybkiego wyjaśnienia objawów.
Oznacza to, że pojawienie się krwi w stolcu, guzka piersi czy innego niepokojącego objawu nie jest sytuacją, w której należy czekać na termin kolejnego badania przesiewowego. Potrzebna jest diagnostyka ukierunkowana na konkretną dolegliwość.
W FutureMeds realizujemy projekty badań klinicznych także w onkologii. Aktualna wyszukiwarka obejmuje m.in. projekty dotyczące raka płuca i kacheksji nowotworowej.
Badania kliniczne nie zastępują diagnostyki pierwszych objawów raka. Projekty mają szczegółowe kryteria i często dotyczą osób z już potwierdzonym rozpoznaniem.
Samo podejrzenie nowotworu ani występowanie niepokojącego objawu nie oznaczają kwalifikacji do badania klinicznego. Najpierw potrzebna jest właściwa diagnostyka, a możliwość udziału ocenia się według kryteriów konkretnego protokołu.
Nie ma jednej listy wspólnej dla wszystkich nowotworów. Możliwe są m.in. guzki, niewyjaśnione krwawienia, zmiany wypróżnień lub oddawania moczu, przewlekły kaszel, trudności w połykaniu, zmiany skórne, utrata masy ciała i utrzymujące się zmęczenie.
Nie. Niektóre nowotwory przez długi czas mogą przebiegać bez wyraźnych dolegliwości. To jeden z powodów prowadzenia badań przesiewowych w wybranych nowotworach.
Sama morfologia nie pozwala potwierdzić ani wykluczyć większości nowotworów. Może wykazać nieprawidłowości wymagające dalszego wyjaśnienia, ale nie stanowi uniwersalnego testu na raka.
Nie. Niezamierzona utrata masy ciała ma wiele możliwych przyczyn. Jeśli jest wyraźna, postępująca lub towarzyszą jej inne objawy, warto ją skonsultować.
Nie ma jednej granicy dla wszystkich dolegliwości. NCI zaleca konsultację, gdy niewyjaśnione objawy nie ustępują przez kilka tygodni.
Pierwsze objawy raka mogą być bardzo różne lub nie występować wcale, dlatego kluczowe jest nie samodzielne rozpoznawanie choroby, lecz zgłaszanie nowych, utrzymujących się i niewyjaśnionych zmian do oceny medycznej.


Poznaj nowe możliwości leczenia przerzutowego lub zaawansowanego raka piersi w ramach badań klinicznych w Centrach Medycznych FutureMeds.
Skorzystaj z wyszukiwarki poniżej, aby sprawdzić aktualną ofertę oraz kryteria kwalifikacji na poszczególne badania i konsultacje.
Dowiedz się więcejWięcej informacji