Marskość wątroby u osób z nadwagą może rozwinąć się także u osoby, która nie nadużywa alkoholu. Jedną z ważnych dróg prowadzących do przewlekłego uszkodzenia wątroby jest metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby - MASLD, wcześniej określana jako NAFLD. U części osób może ona przejść w zapalenie, włóknienie, a następnie marskość. Nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko, szczególnie gdy współistnieją z cukrzycą typu 2, insulinoopornością, nadciśnieniem lub zaburzeniami lipidowymi.
Najważniejsze informacje:
Otyłość nie powoduje marskości wątroby bezpośrednio u każdej osoby. Zwiększa jednak prawdopodobieństwo rozwoju MASLD, czyli choroby związanej z nadmiernym gromadzeniem tłuszczu w wątrobie przy współistniejących czynnikach kardiometabolicznych. Aktualna europejska klasyfikacja obejmuje całe spektrum - od prostego stłuszczenia, przez MASH, czyli postać z zapaleniem i uszkodzeniem hepatocytów, aż po włóknienie, marskość i raka wątrobowokomórkowego.
Ryzyko jest większe m.in. przy otyłości brzusznej, cukrzycy typu 2, nieprawidłowej glikemii, nadciśnieniu i zaburzeniach lipidowych. Sama masa ciała nie określa jednak, jak zaawansowane jest uszkodzenie wątroby.
Nie każda osoba z otyłością ma stłuszczoną wątrobę i nie każda osoba z MASLD rozwinie marskość.
Znaczenie mają również predyspozycje genetyczne, wiek, długość trwania zaburzeń metabolicznych i inne choroby wątroby.
Określenie marskość wątroby bez alkoholu przypomina, że alkohol jest tylko jedną z wielu możliwych przyczyn marskości.
W przebiegu MASLD nadmierne nagromadzenie tłuszczu może u części pacjentów prowadzić do przewlekłego zapalenia i uszkodzenia hepatocytów. Organizm odpowiada na uszkodzenie tworzeniem tkanki włóknistej. Jeśli proces trwa latami i postępuje, struktura wątroby może zostać poważnie przebudowana i może rozwinąć się marskość.
Marskość bez związku z alkoholem może mieć także inne przyczyny - przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, choroby autoimmunologiczne, choroby dróg żółciowych, hemochromatozę, chorobę Wilsona czy niedobór alfa-1-antytrypsyny.
Dlatego nie należy automatycznie przypisywać marskości u osoby z otyłością wyłącznie zaburzeniom metabolicznym.
Objawy marskości przy otyłości mogą pojawić się późno. We wczesnym okresie marskość może nie powodować żadnych zauważalnych dolegliwości. Dotyczy to także marskości rozwijającej się na podłożu MASH.
Pierwsze nieswoiste objawy mogą obejmować:
W bardziej zaawansowanej chorobie mogą pojawić się żółtaczka, obrzęki nóg, wodobrzusze, łatwe siniaczenie i krwawienie, a także zaburzenia koncentracji, zachowania lub świadomości związane z encefalopatią wątrobową. Nadciśnienie wrotne może prowadzić do powstania żylaków przełyku lub żołądka i groźnego krwawienia.
Nagłe wymioty z krwią, smoliste stolce, narastające zaburzenia świadomości lub szybko zwiększający się obwód brzucha wymagają pilnej pomocy medycznej.
Sama masa ciała nie wystarcza do rozpoznania choroby wątroby. Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie fizykalne, badania laboratoryjne i metody obrazowe. Przy podejrzeniu marskości lekarz ocenia również spożycie alkoholu, przyjmowane leki, wcześniejsze choroby oraz inne potencjalne przyczyny uszkodzenia wątroby.
Ocena może obejmować:
Aktualne podejście do MASLD opiera się w dużej mierze na metodach nieinwazyjnych. Szczególną uwagę zwraca się na osoby z cukrzycą typu 2 oraz innymi istotnymi czynnikami metabolicznymi.
Prawidłowe lub tylko nieznacznie podwyższone enzymy wątrobowe nie zawsze wykluczają zaawansowane włóknienie, dlatego wyniki interpretuje się łącznie z pozostałymi informacjami.
W ustalonej marskości nie można zakładać, że zmiany w wątrobie całkowicie się cofną. Leczenie przyczyny może jednak ograniczyć dalsze uszkodzenie, a odpowiednie postępowanie pozwala zmniejszać ryzyko części powikłań.
Przy chorobie metabolicznej znaczenie ma kompleksowe leczenie otyłości, cukrzycy, nadciśnienia i zaburzeń lipidowych. Redukcja masy ciała może być wskazana u pacjentów z nadwagą lub otyłością, ale sposób jej prowadzenia powinien uwzględniać zaawansowanie choroby wątroby i stan odżywienia.
To szczególnie ważne w marskości, ponieważ pacjent może jednocześnie mieć otyłość i tracić masę mięśniową. Zbyt restrykcyjne odchudzanie bez oceny medycznej może więc być niewłaściwe.
Nie należy również samodzielnie stosować suplementów lub preparatów reklamowanych jako "regenerujące wątrobę". Przy marskości część leków i suplementów może wymagać szczególnej ostrożności.
W zaawansowanej marskości masa ciała może być mylącym wskaźnikiem. Wodobrzusze i obrzęki powodują zatrzymywanie płynu, przez co waga może wzrosnąć mimo utraty tkanki mięśniowej.
U osoby z otyłością zmniejszenie mięśni może być dodatkowo trudniejsze do zauważenia. Taki stan określa się jako otyłość sarkopeniczną, gdy nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej towarzyszy obniżona masa lub funkcja mięśni.
Dlatego gwałtowna zmiana masy ciała, zwiększenie obwodu brzucha czy obrzęki nóg wymagają interpretacji w kontekście całego stanu zdrowia, a nie wyłącznie bilansu kalorii.
Marskość wątroby może więc jednocześnie powodować widoczny wzrost obwodu brzucha i postępującą utratę mięśni.
W FutureMeds realizujemy badania kliniczne w obszarze chorób przewodu pokarmowego i wątroby. Aktualna wyszukiwarka obejmuje projekt dotyczący marskości wątroby u osób z nadwagą. Na stronie projektu wskazano osoby pełnoletnie z BMI co najmniej 30 kg/m² i potwierdzonym rozpoznaniem marskości jako grupę, do której kierowane jest badanie. Status rekrutacji zależy od aktualnego etapu projektu i ośrodka.
W procesie kwalifikacji omawiamy założenia konkretnego programu i oceniamy kryteria wymagane w protokole.
Samo rozpoznanie marskości i BMI powyżej wskazanego progu nie oznaczają automatycznej kwalifikacji ani gwarancji zastosowania określonego leczenia.
Badania kliniczne służą ocenie bezpieczeństwa i skuteczności badanych metod. Zakres procedur, wizyt i badań zależy od konkretnego protokołu.
Może zwiększać ryzyko poprzez rozwój MASLD, a następnie u części osób MASH, włóknienia i marskości. Nie każda osoba z otyłością przechodzi jednak przez wszystkie te etapy.
Tak. Przyczyną może być MASLD/MASH, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, choroba autoimmunologiczna, choroby dróg żółciowych lub niektóre choroby genetyczne.
Choroba może początkowo nie dawać objawów. Możliwe są zmęczenie, osłabienie, brak apetytu, świąd, dyskomfort pod prawym łukiem żebrowym oraz utrata mięśni. Objawy te są nieswoiste i same nie potwierdzają marskości.
Nie. Stłuszczenie jest wcześniejszym etapem spektrum MASLD. Marskość oznacza zaawansowane włóknienie i przebudowę struktury wątroby.
Nie powinno się oceniać stopnia włóknienia wyłącznie na podstawie jednego enzymu wątrobowego. Przy zwiększonym ryzyku wykorzystuje się także nieinwazyjne wskaźniki włóknienia i elastografię.


Poznaj nowe możliwości leczenia otyłości w ramach badań klinicznych u osób z miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową w Centrum Medycznym FutureMeds.
Skorzystaj z wyszukiwarki poniżej, aby sprawdzić aktualną ofertę oraz kryteria kwalifikacji na poszczególne badania i konsultacje.
Dowiedz się więcejWięcej informacji